Valentina rozłożyła na stole kilka próbek tapety i zatrzymała się, zamyślona. Jasnoszara z geometrycznym wzorem czy delikatny beż z efektem tkanej tkaniny? Przesunęła opuszkami palców po każdym kawałku, wyobrażając sobie, jak kolory będą wyglądały w świetle dnia.
Mieszkanie odziedziczyła po babci dwa lata wcześniej i postanowiła wyremontować je od podstaw. Prace ciągnęły się w nieskończoność: czasem robotnicy się spóźniali, czasem materiały docierały bardzo długo, a czasem ona sama po prostu nie miała wolnej chwili między kolejnymi podróżami służbowymi.
Telefon zawibrował na stole.
Stepan.
— Cześć, Valya — powiedział swoim zwykłym, przyjaznym tonem. — Jak się masz? Mam wrażenie, że nie widziałem cię od wieków.
— Cześć, Styopa. U mnie dobrze, po prostu pracuję. A u ciebie?
— Też dobrze. Słuchaj, myślałem o tym… Może powinienem się do ciebie wprowadzić? Jesteśmy razem już sześć miesięcy. Nadal płacę czynsz za swoje mieszkanie, to marnowanie pieniędzy. Byłoby o wiele prościej, gdybyśmy mieszkali razem.
Valentina odłożyła próbki tapety na bok i przygryzła wargę.
— Styopa, moje mieszkanie wciąż jest w remoncie. Sypialnia to prawdziwy plac budowy, ściany nie są nawet skończone. Poczekajmy, aż wszystko będzie gotowe.
— Poczekaj, poczekaj — westchnął Stepan. — Mówisz tak już od miesiąca. Ten remont chyba nie będzie trwał wiecznie, prawda? Jeśli nie chcesz mnie tam mieć, powiedz to wprost.
— Robotnicy ciągle przesuwają termin zakończenia — wyjaśniła Valentina. — Obiecali, że skończą za trzy tygodnie.
— Dobrze — zgodził się, choć irytacji w jego głosie nie dało się nie zauważyć. — Poczekam.
Rozmowa dobiegła końca. Valentina odłożyła telefon i wróciła do próbek tapety. Stepan był dobrym mężczyzną — a przynajmniej na takiego wyglądał: uważny, pogodny, troskliwy. Poznali się w oceanarium, zaczęli rozmawiać, a potem szybko zostali parą. Valentina lubiła spędzać z nim czas, ale wspólne zamieszkanie było poważnym krokiem. Remont stał się wygodną wymówką, by odsunąć tę decyzję.
Kilka dni później Stepan znów poruszył ten temat. Siedzieli w kawiarni, a Valentina opowiadała mu o nowym kontrakcie w pracy.
— Valya, dlaczego nie miałbym wprowadzić się do ciebie już teraz? — przerwał jej w połowie zdania. — Szczerze mówiąc, to wykańczające jeździć przez całe miasto za każdym razem, kiedy chcę cię zobaczyć. Po pracy jestem zmęczony, a droga trwa wieczność.
— Styopa, już ci to wyjaśniałam — powiedziała Valentina, popijając kawę. — Remont wciąż nie jest skończony.
— I co z tego? Mogę pomóc ci go dokończyć — zaproponował. — Będzie szybciej, jeśli zrobimy to razem. Poza tym bliskość jest ważna w związku, wiesz? Powinniśmy być razem, a nie mieszkać osobno.
— Bliskość nie ma nic wspólnego z adresem — odpowiedziała. — I tak widujemy się cały czas.
— To nie to samo — powiedział Stepan, kręcąc głową. — Zupełnie nie. Kiedy ludzie mieszkają razem, relacja staje się czymś głębszym.
Valentina milczała. To, co mówił, brzmiało całkiem rozsądnie, a jednak za każdym razem, gdy nalegał, coś się w niej zaciskało. Nie potrafiła wyjaśnić tego uczucia, więc po prostu skinęła głową i zmieniła temat.
Ale Stepan nie odpuszczał. Każdego dnia — podczas spotkań, przez telefon, w wiadomościach — wracał do tematu przeprowadzki. Valentina zauważyła, że ta sprawa zajmuje coraz więcej miejsca w ich rozmowach. On ciągle znajdował nowe argumenty, nowe powody, żeby stało się to natychmiast.
— Styopa, poczekaj jeszcze trochę, proszę — poprosiła go zmęczona. — Sypialnia jest prawie gotowa. Jeszcze tylko tydzień.
— Tydzień, dwa tygodnie, miesiąc — powiedział z grymasem. — Valya, ty specjalnie to przeciągasz?
— Nie, oczywiście, że nie — odpowiedziała, kręcąc głową. — Po prostu chcę, żeby wszystko było piękne i wygodne.
— Nie obchodzi mnie, jaką tapetę wybrałaś — machnął ręką. — Liczy się to, żebyśmy byli razem.
Valentina zachowała spokój i wyjaśniła, że cierpliwość również jest częścią związku. On przytaknął na głos, ale jego oczy zdradzały rozdrażnienie.
Remont w końcu zakończył się pod koniec października. Valentina zapłaciła wykonawcom, ustawiła meble i zawiesiła nowe zasłony. Mieszkanie było przepiękne — jasne, nowoczesne, przytulne. Chodziła z pokoju do pokoju, podziwiając gotowy efekt.
Tego samego wieczoru Stepan poprosił ją o rękę.
Uklęknął tam, w odnowionej sypialni, i wyjął pierścionek z małym diamentem.
— Valentino, wyjdź za mnie. Kocham cię i chcę spędzić z tobą całe życie.
Spojrzała na niego, potem na pierścionek, a potem znów na otwartą szczerość na jego twarzy. Cichy głos w jej wnętrzu podpowiadał jej, żeby poczekała, ale go zagłuszyła. On ją kochał, troszczył się o nią, chciał być blisko niej. Czy to nie było szczęście?
— Tak — powiedziała Valentina. — Zgadzam się.
Stepan wsunął pierścionek na jej palec i zamknął ją w uścisku. Oparła się o jego ramię, próbując poczuć radość, którą jej zdaniem powinna była odczuwać. Tak długo na to czekała i tak bardzo bała się, że zostanie zraniona.
Ślub zorganizowano szybko — w dwa miesiące. Valentina wybrała suknię, zarezerwowała restaurację, zaprosiła gości. Stepan brał udział w przygotowaniach, cały czas się uśmiechał, całował narzeczoną. Wszystko zdawało się układać na swoim miejscu.
Ceremonia odbyła się w małej restauracji na wsi. Valentina stała pod łukiem z białych róż w eleganckiej sukni, a Stepan był obok niej w trzyczęściowym garniturze. Przyjaciele i bliscy wypełniali salę gratulacjami. Valya czuła się szczęśliwa — to właśnie był początek nowego życia. Goście życzyli im miłości, zdrowia i silnej rodziny. Atmosfera była ciepła i radosna.
Ale podczas przyjęcia Valentina zauważyła coś dziwnego w zachowaniu bliskich Stepana. Jego ojciec, Fiodor Iwanowicz, i matka, Nina Pietrowna, siedzieli przy sąsiednim stole, wymieniając spojrzenia i szepty. W pewnej chwili Valentina przyłapała Fiodora Iwanowicza na tym, że wpatrywał się w jej złote kolczyki, a potem spojrzał na jej bransoletkę. Jego wyraz twarzy nie był pełen zachwytu, lecz kalkulacji i chciwości.
Nina Pietrowna pochyliła się do męża i coś mu szepnęła. On skinął głową, nie spuszczając wzroku z Valentiny. Panna młoda odwróciła oczy, czując się nieswojo. Może tylko coś sobie wyobrażała?
Kilka minut później znów przyłapała ich na tym samym. Tym razem Nina Pietrowna wpatrywała się w torebkę panny młodej, leżącą na krześle. Trąciła męża łokciem i skinęła głową w stronę torebki. Fiodor Iwanowicz zmrużył oczy i odszepnął jej coś w odpowiedzi.
Valentina podeszła do Stepana.
— Twoi rodzice zachowują się dziwnie — powiedziała cicho.
— Dziwnie? — odpowiedział, odwracając się do niej. — Co masz na myśli?
— Nie przestają na mnie patrzeć. A raczej na moje rzeczy. Na biżuterię, na torebkę.
— Daj spokój — odpowiedział Stepan z lekceważeniem. — Po prostu podziwiają twoją urodę. Nie zwracaj na to uwagi.
Valentina skinęła głową, ale niepokój jej nie opuszczał. Przez resztę wieczoru łapała uporczywe spojrzenia krewnych i słyszała, jak ich szepty milkną za każdym razem, gdy przechodziła obok. Uśmiechali się, gratulowali jej, byli uprzejmi — ale w ich oczach było coś jeszcze: kalkulacja, ocena.
Po ślubie Stepan wprowadził się do mieszkania Valentiny. Nowożeńcy przyzwyczajali się do codzienności, dzielili obowiązki i dostosowywali się do wspólnego życia. Pierwsze tygodnie były spokojne. Stepan pomagał w domu, przygotowywał kolację, dbał o nią. Valentina rozluźniła się i uznała, że jej obawy były bezpodstawne.
Trzy miesiące po ślubie Stepan podszedł do niej z prośbą.
— Valya, mogłabyś pożyczyć mi dziesięć tysięcy? — zapytał, siadając obok niej na kanapie. — Naprawdę potrzebuję.
— Oczywiście — odpowiedziała Valentina, biorąc telefon. — Na co?
— To takie osobiste sprawy — odpowiedział wymijająco. — Oddam ci w przyszłym tygodniu.
Przelała pieniądze na jego kartę, nie zadając więcej pytań. Dziesięć tysięcy to nie było dużo. Valentina dobrze zarabiała — kierowała działem sprzedaży w dużej firmie.
Tydzień później Stepan wrócił do niej.
— Valya, przepraszam, że znowu cię o to proszę — zaczął winnym tonem. — Możesz dać mi jeszcze dwadzieścia tysięcy? Mój samochód pilnie potrzebuje naprawy. Hamulce są w złym stanie.
— Dwadzieścia tysięcy? — Valentina zmarszczyła brwi. — To naprawdę aż tak poważne?
— Tak. Mechanik powiedział, że trzeba wymienić klocki hamulcowe, a także tarcze. To kosztuje.
— Dobrze — zgodziła się, choć ogarnął ją cichy niepokój.
Wysłała pieniądze. Stepan pocałował ją w policzek i wyszedł do pracy. Valentina została sama, wpatrując się w aplikację bankową na telefonie. Trzydzieści tysięcy w dwa tygodnie. Nie fortuna, ale mimo wszystko dziwne.
Prośby trwały dalej. Stepan ciągle przychodził do niej po pieniądze: paliwo, ubezpieczenie, prezent urodzinowy dla przyjaciela. Za każdym razem miał przekonujące wyjaśnienie. Za każdym razem obiecywał, że odda. Valentina się zgadzała, ale przy każdej kolejnej prośbie napięcie w niej rosło.
Dwa miesiące później łączna suma wynosiła sto dwadzieścia tysięcy rubli. Valentina usiadła i wszystko podliczyła. Stepan nie oddał ani grosza. Gdy delikatnie mu o tym przypominała, żartował albo obiecywał, że odda następnym razem — po czym zaraz prosił o więcej.
Zaczęła domagać się jaśniejszych wyjaśnień, ale Stepan zawsze wiedział, jak ją przekonać. Mówił o przejściowych problemach, opóźnionej wypłacie, konieczności pomocy rodzicom. Wierzyła mu, choć jej wątpliwości stawały się coraz silniejsze.
Pewnego wieczoru Valentina wróciła do domu wcześniej niż zwykle. Stepan siedział w salonie, rozmawiał przez telefon i nie usłyszał, jak weszła. Zatrzymała się w przedpokoju, po cichu zdejmując buty.
— Tak, wiem — mówił Stepan do telefonu. — Muszę jeszcze więcej z niej wyciągnąć. Na razie zebrałem sto dwadzieścia, ale to za mało.
Valentina zamarła. Jego głos brzmiał zimno, kalkulująco — zupełnie inaczej niż wtedy, gdy rozmawiał z nią. Po cichu wyjęła telefon i zaczęła nagrywać.
— Słuchaj, poślubiłem ją specjalnie — ciągnął Stepan. — Wiedziałem, że ma pieniądze. Mieszkanie, dobrą pracę. Trzeba tylko odpowiednio do tego podejść, rozumiesz?
Oparła się o ścianę, czując, jak całe jej ciało lodowacieje. Co on mówił?
— Długi mojej rodziny muszą zostać spłacone — powiedział z drwiącym śmiechem. — Ojciec jest winien sporą sumę, a matka wpakowała się w mikropożyczki. Obiecałem pomóc. I pomagam — za pośrednictwem mojej żony.
Valentina zasłoniła usta dłonią, żeby nie krzyknąć. Nie. To nie mogło być prawdą.
— Ona jest ufna, niczego nie podejrzewa — mówił Stepan z zadowoleniem. — Za każdym razem, kiedy proszę, daje mi pieniądze bez dyskusji. Myśli, że ją kocham. Więc sprawiam takie wrażenie. To nie jest trudne. Najważniejsze to uzyskać dostęp do jej kont, spłacić długi, a potem zobaczymy.
Zamilkł na chwilę, słuchając rozmówcy. Potem znów się roześmiał.
— Tak, to był dobry interes. Przez sześć miesięcy ją zdobywałem, znosiłem te wszystkie remontowe bzdury. Ale teraz mieszkam w ładnym mieszkaniu, pieniądze zaczynają płynąć. Trzeba jeszcze trochę pociągnąć, zdobyć więcej, a potem będę mógł wystąpić o rozwód. Jest naiwna jak dziecko. W sądzie bez problemu dostanę połowę majątku.
Coś w Valentinie pękło.
Cały jej świat — miłość, zaufanie, nadzieja — zawalił się w jednej sekundzie. Wyprostowała się, otarła łzy spływające po twarzy i zmusiła się do odzyskania kontroli. Ręce jej drżały, ale nie pozwoliła sobie się załamać.
Wpadła do salonu. Stepan odwrócił się, zobaczył ją i natychmiast pobladł.
— Więc to dlatego chciałeś się ożenić! — krzyknęła Valentina łamiącym się głosem. — Żeby uzyskać dostęp do mojego konta i spłacić długi swojej rodziny!
— Valya, poczekaj, ja… — Stepan zerwał się na nogi, szybko wymamrotał do telefonu: „Oddzwonię” i się rozłączył.
— Ani słowa! — przerwała mu Valentina, unosząc rękę. — Wszystko słyszałam. Wszystko! Ożeniłeś się ze mną dla pieniędzy! Przyznaj się!
— Źle zrozumiałaś — powiedział Stepan, próbując podejść bliżej, ale ona się cofnęła. — To nie jest tak, jak myślisz.
— Źle zrozumiałam? — krzyknęła histerycznym śmiechem. — Słyszałam każde słowo! Powiedziałeś, że ożeniłeś się ze mną celowo! Powiedziałeś, że jestem naiwna! Powiedziałeś, że udajesz, że mnie kochasz!
— Valya, uspokój się — powiedział, wyciągając ręce, jakby chciał ją ukoić. — Kocham cię, naprawdę. Ta rozmowa była… skomplikowana. Moi rodzice naprawdę potrzebują pomocy.
— Pomocy? — Valentina chwyciła wazon ze stołu, po czym zmusiła się, by go odłożyć. — Okłamywałeś mnie od samego początku! Przez sześć miesięcy mnie zdobywałeś, czekałeś, aż skończą się wszystkie moje wymówki związane z remontem, kalkulowałeś każdy krok!
— Nie, nie — szybko odpowiedział Stepan, kręcąc głową. — Naprawdę się w tobie zakochałem. To, co usłyszałaś… po prostu przechwalałem się przed przyjacielem, przesadzałem.
— Przechwalałeś się? — Podeszła tak blisko, że stanęła tuż przed nim. — Mówiłeś o długach swojej rodziny. O wykorzystywaniu mojego zaufania. O małżeństwie jako opłacalnym układzie!
Cofnął się i niezgrabnie uderzył o brzeg kanapy.
— Moi rodzice naprawdę potrzebują pieniędzy — przyznał ciszej. — Ojciec się zadłużył, matka też. Chciałem im pomóc, ale nie miałem pieniędzy. Więc tak, poprosiłem ciebie.
— Poprosiłeś? — Valentina pchnęła go w pierś. — Oszukałeś mnie! Kłamałeś o naprawie samochodu, ubezpieczeniu, prezentach! Każdy rubel szedł na spłatę długów twoich rodziców!
— Valya, wybacz mi — powiedział Stepan, chwytając ją za ręce. — Proszę, wybacz mi. Nie sądziłem, że to tak się skończy. Sytuacja była trudna, rodzice mnie błagali.
— I postanowiłeś mnie wykorzystać? — zapytała chłodno, wyrywając dłonie. — Ożenić się, wyciągnąć moje pieniądze, a potem rozwieść się i zażądać połowy mojego majątku? Niedoczekanie, mój drogi. Zameldowanie tutaj i tytuł męża nie dają ci żadnych praw do tego mieszkania.
— Nie! Mylisz się — zaprotestował. — Żartowałem o rozwodzie! Nie zamierzam cię zostawiać! Po prostu chwaliłem się, jak niezwykłą kobietę poślubiłem.
— To niczego nie zmienia — powiedziała Valentina, odwracając się. — Liczy się to, że nigdy mnie nie kochałeś.
— Kocham cię! — Spróbował ją objąć, ale go odepchnęła. — Valya, naprawdę cię kocham!
Patrzyła na niego długo. Przypomniała sobie, jak uporczywie chciał się wprowadzić. Ile razy do tego wracał. Jak oświadczył się dokładnie tego wieczoru, gdy remont dobiegł końca — kiedy nie było już żadnych przeszkód. Jak jego rodzice pożądliwie patrzyli na jej biżuterię podczas wesela. Jak Stepan nieustannie prosił ją o pieniądze. Nagle wszystkie elementy ułożyły się w zimny, wyrachowany obraz.
— Byłam głupia — powiedziała Valentina cicho. — Wierzyłam w twoją miłość. W twoją szczerość. A ty tylko odgrywałeś rolę.
— To nieprawda — powiedział Stepan, opadając na kanapę i zakrywając twarz dłońmi. — Może na początku były kalkulacje. Ale później naprawdę się w tobie zakochałem. Przysięgam.
— Przysięgasz? — odpowiedziała z gorzkim uśmiechem. — Z ust mężczyzny, który właśnie nazwał małżeństwo opłacalnym interesem? Przykro mi, ale twoje słowa już nic dla mnie nie znaczą.
Valentina wyszła z salonu i weszła do sypialni. Wyjęła z szafy dwie torby podróżne i położyła je na łóżku. Stepan poszedł za nią.
— Co robisz? — zapytał zaniepokojony.
— Pakuję cię — odpowiedziała spokojnie, składając jego koszule.
— Poczekaj, porozmawiajmy — powiedział, chwytając ją za łokieć. — Valya, nie podejmuj decyzji pod wpływem emocji.
— Puść mnie — powiedziała, wyswobadzając się. — Nie ma o czym rozmawiać.
— Zmienię się! — krzyknął. — Już nigdy nie poproszę o pieniądze! Oddam wszystko!
— Z czego? — Valentina odwróciła się do niego. — Twoja pensja wynosi pięćdziesiąt tysięcy. Wziąłeś już sto dwadzieścia. To dwa i pół miesiąca pracy, jeśli nie wydasz na siebie ani grosza.
— Znajdę drugą pracę — obiecał. — Oddam jakoś.
— Nie trzeba — powiedziała, dalej pakując torbę. — Potraktuj to jako cenę lekcji. Dużo się nauczyłam.
Obserwował w milczeniu, jak spokojnie i metodycznie wkładała do torby jego ubrania, buty i rzeczy osobiste. W środku szalała burza, ale na zewnątrz pozostawała opanowana.
— Valya, proszę — błagał Stepan. — Daj mi szansę. Kocham cię.
— Nie — odpowiedziała. — Nie kochasz mnie. Gdybyś mnie kochał, nie okłamywałbyś mnie.
Zamknęła ostatnią torbę, wyniosła wszystko do przedpokoju i otworzyła drzwi wejściowe. Stepan szedł za nią, mamrocząc przeprosiny, obietnice i błagania.
— Wyjdź — powiedziała. — Dziś wieczorem.
— Valya, to też mój dom! — zaprotestował. — Jestem twoim mężem!
— Mieszkanie jest moje — poprawiła go. — Odziedziczyłam je. Ty jesteś tu tylko zameldowany. I to wkrótce zostanie załatwione.
— Nie możesz mnie wyrzucić! — krzyknął Stepan. — Pójdę na policję!
— Idź — powiedziała Valentina, wzruszając ramionami. — Mieszkanie prawnie należy do mnie. A ja mam nagranie twojej rozmowy. Telefon zarejestrował bezpośrednie przyznanie się do oszustwa.
Stepan pobladł.
— Jakie nagranie?
— Audio — odpowiedziała Valentina, pokazując mu telefon. — Włączyłam je, kiedy usłyszałam, jak rozmawiasz. Cała rozmowa jest nagrana. Chcesz posłuchać?
Spuścił głowę i nic nie powiedział.
— Zabierz swoje rzeczy i wyjdź — powtórzyła. — Dopóki jeszcze jestem hojna. Inaczej natychmiast dzwonię na policję i przekazuję im nagranie. Wybór należy do ciebie.
Stepan wziął torby i powoli się ubrał. Gdy dotarł do drzwi, odwrócił się.
— Przepraszam. Naprawdę nigdy nie chciałem, żeby do tego doszło.
— Wiem — odpowiedziała Valentina z lekkim skinieniem głowy. — Nie chciałeś, żebym się dowiedziała. Ale się dowiedziałam. Wynoś się.
Drzwi zamknęły się za nim.
Valentina weszła do salonu i usiadła na kanapie. Dopiero wtedy przyszły łzy. Płakała długo — z upokorzenia, bólu, zdrady. Kiedy skończyła, przemyła twarz zimną wodą i wstała.
Następnego dnia umówiła się z prawnikiem. Tydzień później złożyła pozew o rozwód.
Stepan próbował domagać się pieniędzy, żądał rekompensaty za „nieudane małżeństwo”, a nawet groził pozwem. Ale prawnik Valentiny przedstawił nagranie, na którym otwarcie przyznawał się do egoistycznych motywów poślubienia jej. Valentina przypomniała mu również o pieniądzach, które wziął od niej jako pożyczkę. Stepan stracił całą pewność siebie i wycofał swoje roszczenia.
Rozwód orzeczono dwa miesiące później. Wszystko zostało przy Valentinie. Mieszkanie, oszczędności, samochód — wszystko, na co zapracowała własną pracą. Stepan odszedł z pustymi rękami.
Sześć miesięcy po rozwodzie Valentina siedziała w swojej ulubionej kawiarni, powoli pijąc cappuccino. Patrzyła przez okno na mokrą ulicę i myślała o minionym roku. Ból osłabł. Uraza przytępiła się. Pozostała mądrość zdobyta bardzo wysokim kosztem.
Otworzyła laptop i przejrzała raporty z pracy. Jej dział osiągał doskonałe wyniki, a kierownictwo było zadowolone. Życie szło naprzód — bez oszustwa, bez udawania, bez samolubnych ludzi u jej boku.
Telefon zawibrował.
Wiadomość od Stepana:
„Wybacz mi. Byłem idiotą. Rodzice wywierali na mnie presję. Spróbujmy jeszcze raz.”
Valentina usunęła wiadomość bez odpowiedzi. Potem zablokowała jego numer, zamknęła laptopa, dopiła kawę, zapłaciła rachunek i wyszła.
Deszcz ustał. Nad miastem rozciągała się tęcza.
Valentina uśmiechnęła się i uniosła twarz ku słońcu. Czekało ją nowe życie — uczciwe, otwarte, bez kłamstw. Stała się ostrożniejsza, mądrzejsza, silniejsza. Lekcja była okrutna, ale konieczna. Teraz znała prawdziwą wartość słów, obietnic i przysiąg. I nigdy więcej nie pozwoli nikomu nadużyć swojego zaufania.