— Kochanie, nie możesz nawet sobie wyobrazić, kim naprawdę jestem — wyszeptała Anna, wpatrując się w sufit.
— Dla mnie jesteś najlepszą kobietą na świecie — wymamrotał półprzytomny ze snu Wadim, obejmując żonę ramionami.
Gdyby tylko wiedział, jak prorocze okażą się te słowa. Anna uśmiechnęła się lekko, przypominając sobie, jak wszystko się zaczęło — jak ona, córka milionera zarabiającego w zagranicznej walucie, postanowiła przeprowadzić najbardziej śmiały eksperyment w swoim życiu.
**Rodzina**
Ich pierwsze spotkanie było jak z filmu. Pracowała już wtedy w osiedlowej bibliotece, odgrywając rolę skromnej dziewczyny z prowincji. Wadim przyszedł po książki naukowe — przygotowywał się do obrony pracy dyplomowej. Miał rozczochrane włosy, znoszone dżinsy, a na jego koszuli widniała plama po kawie.
— Przepraszam, czy macie coś o fizyce kwantowej? — zapytał, mrużąc oczy.
— Trzecia półka, na samej górze — odpowiedziała Anna, powstrzymując uśmiech. — Ale będzie panu potrzebna drabina.
— Może mogłaby mi pani pomóc? — powiedział, niezręcznie drapiąc się po karku. — Inaczej czuję, że zaraz wszystko zrzucę.
Tak właśnie zaczęła się ich historia miłosna — od spadających książek, niezręcznych żartów i rozmów, które trwały aż do zamknięcia biblioteki. Wadim okazał się prostym człowiekiem o bystrym umyśle i niesamowitym poczuciu humoru. Potrafił godzinami opowiadać o swoich badaniach naukowych, a potem nagle rzucić żart, od którego Anna śmiała się do łez.
Oświadczył się jej sześć miesięcy później, w tej samej bibliotece.
— Wiesz — powiedział, nerwowo bawiąc się małym pudełeczkiem z tanią obrączką — wiem, że nie jestem bogaty. Ale cię kocham. I obiecuję zrobić wszystko, żebyś była szczęśliwa.
Anna zgodziła się, czując lekkie wyrzuty sumienia. Ale eksperyment był zbyt ważny — chciała zrozumieć, jak społeczeństwo traktuje kobiety bez statusu i pieniędzy.
Pierwsze sygnały ostrzegawcze pojawiły się podczas ślubu. Matka Wadima, Jelena Pietrowna, patrzyła na Annę tak, jakby była karaluchem na weselnym torcie. Anna zrozumiała, że nie wszyscy ludzie są tacy, ale trafiła jej się wyjątkowo nieprzyjemna rodzina męża.
— Naprawdę tylko to znalazłaś, żeby założyć? — powiedziała, oglądając prostą białą suknię panny młodej.
— Mamo! — upomniał ją Wadim.
— Co znaczy „mamo”? Martwię się o ciebie! Mogłeś znaleźć lepszą dziewczynę. Spójrz choćby na córkę Ludmiły Wasiliewny…
— Tę, która w zeszłym roku uciekła z trenerem fitness? — zakpiła Marina, siostra Wadima. — Oczywiście, nawet ona byłaby lepszym wyborem.
Anna uśmiechnęła się w milczeniu, zapisując wszystko w myślach w swoim dzienniku badawczym.
„Dzień pierwszy: klasyczny przejaw dyskryminacji społecznej opartej na domniemanym statusie materialnym”.
Miesiąc po ślubie ciotka Wadima, Zoja Aleksandrowna — kobieta, której ulubionym hobby było chodzenie po urzędach — postanowiła włączyć się w „edukację” nowej panny młodej.
— Moja droga — powiedziała słodkim głosem — czy ty w ogóle umiesz gotować? Bo nasz Wadimuszka jest przyzwyczajony do dobrego jedzenia.
Anna, która uczyła się gotować u najlepszych paryskich szefów kuchni, skromnie skinęła głową.
— Uczę się krok po kroku.
— Och, jaka szkoda — powiedziała ciotka Zoja, machając rękami. — Dam ci mój przepis na mięso. Ale czy dasz radę kupić składniki? W dzisiejszych czasach są takie drogie…
Tego wieczoru Anna zapisała w swoim dzienniku:
„Pierwszy miesiąc: presja finansowa wykorzystywana jest jako narzędzie kontroli społecznej. Ciekawe, ile czasu zajęłoby im zmienienie tonu, gdyby znali mój roczny dochód?”
Wadim próbował bronić żony, ale robił to słabo, jakby bał się przeciwstawić rodzinie.
**Rodzina**
— Kochanie, nie zwracaj na nich uwagi — mówił. — Oni po prostu się martwią.
— O co? Że wydam cały twój budżet? — zaśmiała się Anna.
— Nie, po prostu… wiesz, oni chcą dla mnie jak najlepiej.
— A ja nie jestem tym, co najlepsze?
W takich chwilach miała ochotę wykrzyczeć prawdę, pokazać im swoje wyciągi bankowe, ale powstrzymywała się.
Pod koniec pierwszego roku małżeństwa kpiny osiągnęły szczyt. Podczas urodzin Wadima Jelena Pietrowna przeszła samą siebie.
— A co podarowałaś mężowi na jego wyjątkowy dzień, Aneczko? — zapytała, oglądając skromny zegarek na rękę.
— To, na co było mnie stać — odpowiedziała Anna cicho, przypominając sobie swoją kolekcję szwajcarskich chronometrów w londyńskim apartamencie.
— Tak, tak… — przeciągnęła teściowa. — Miłość jest najważniejsza, prawda? Chociaż miłość miłością, ale mężczyzna potrzebuje statusu. Spójrz, Marinka podarowała Koli samochód na urodziny.
— Samochód kupiony na kredyt z absurdalnym oprocentowaniem, który Kola będzie musiał spłacać — mruknęła Anna pod nosem, ale nikt jej nie usłyszał.
Tego wieczoru, będąc sama, wyjęła dziennik i napisała:
„Rok pierwszy. Wnioski pośrednie: presja społeczna nasila się proporcjonalnie do czasu trwania kontaktu. Ciekawe, jak długo będę mogła kontynuować ten eksperyment, zanim zniszczy moje małżeństwo?”
Nie wiedziała, że odpowiedź na to pytanie nadejdzie bardzo szybko.
W drugim roku ich małżeństwa Wadim dostał awans. Teraz kierował niewielkim działem w firmie informatycznej, a jego rodzice zachowywali się jak psy spuszczone ze smyczy.
— Synku, teraz musisz odpowiadać swojemu statusowi — zaćwierkała Jelena Pietrowna, ostentacyjnie oglądając wytartą tapetę w ich wynajmowanym mieszkaniu. — Może powinieneś pomyśleć o zmianie… otoczenia?
Anna wyobraziła sobie w myślach, jak wyciąga platynową kartę i kupuje penthouse w centrum miasta. Zamiast tego tylko wzruszyła ramionami.
— Nam tu dobrze.
— Oczywiście, tobie jest dobrze — prychnęła Marina, siostra Wadima. — Jesteś przyzwyczajona… do prostoty.
„Dzień 748 eksperymentu” — zapisała Anna tego wieczoru w dzienniku. — „Status społeczny pozostaje głównym kryterium oceny człowieka. Nawet niewielki wzrost dochodów jednego członka rodziny powoduje gwałtowny wzrost wymagań wobec drugiego, mniej zamożnego”.
Wszystko zmieniło się w deszczowy wtorek. Ciotka Zoja przyprowadziła do nich kolejną „odpowiednią dziewczynę” — córkę ważnego człowieka z dzielnicy.
— Wadimuszka, poznaj Wieroczkę — zaśpiewała, popychając do przodu mocno umalowaną blondynkę. — A tak przy okazji, ona otworzyła własną agencję nieruchomości!
Anna zamarła z filiżanką herbaty w dłoni. Mogła znieść wiele, ale to…
— Sam jestem w szoku! — powiedział Wadim, patrząc na mnie z zakłopotaniem.
— A Anna? — Zoja Aleksandrowna machnęła rękami. — Ona zrozumie! Musisz myśleć o swojej przyszłości!
Wieroczka zachichotała.
— Tak, swoją drogą, mam kilka świetnych mieszkań, które mogę ci pokazać… prywatnie.
To była kropla, która przelała czarę. Anna wstała, wyprostowała ramiona i oznajmiła:
— Myślę, że czas na rodzinny obiad. W ten piątek. Zapraszam wszystkich.
Piątek nadszedł jednocześnie zbyt szybko i niewiarygodnie wolno. Anna przygotowywała się do tego wieczoru jak do teatralnej premiery. Wyciągnęła ze swojej kryjówki ulubioną sukienkę od wielkiego projektanta, założyła rodzinne diamenty i zadzwoniła do swojego osobistego szefa kuchni — po raz pierwszy od dwóch lat.
**Rodzina**
Krewni przybyli licznie, spodziewając się kolejnej okazji, by wyśmiać biedną synową. Jelena Pietrowna przyprowadziła nawet swoją przyjaciółkę Ludmiłę Wasiliewnę — najwyraźniej jako widza następnego spektaklu.
— Och, mamy gości! — zawołała Anna, otwierając drzwi. — Wejdźcie, właśnie zamówiłam kolację z restauracji.
— Zamówiłaś? — Marina zmrużyła oczy. — A skąd pieniądze?
Anna uśmiechnęła się tajemniczo.
— Wszystkiego dowiecie się w swoim czasie.
Kiedy wszyscy zasiedli przy stole — specjalnie wynajętym, z antycznego palisandru — rozpoczął się prawdziwy teatr absurdu.
— A co to za wino? — ciotka Zoja powąchała kieliszek. — Nie wygląda na nasze krasnodarskie…
— Doskonałe wino, rocznik 1982 — powiedziała Anna od niechcenia. — Tata przyniósł je ze swojej piwnicy.
**Meble domowe**
W jadalni zapadła cisza. Słychać było, jak mucha próbuje przedostać się przez witraż.
— Jaki tata? — wyjąkała Jelena Pietrowna. — Mówiłaś, że jesteś sierotą…
— Wiesz, co jest zabawne? — powiedziała do swojej asystentki Katii, jedynej osoby, która od początku znała prawdę. — Naprawdę się w nim zakochałam. Naprawdę.
— A on zakochał się w tobie — Katia wzruszyła ramionami, elegancko mieszając cukier w cappuccino. — Inaczej już dawno wróciłby po pieniądze.
Siedziały w ulubionej kawiarni Anny — małym miejscu na dachu wieżowca ZakharGroup. Stamtąd całe miasto wyglądało jak zabawka, łącznie z ich wynajmowanym mieszkaniem w dzielnicy mieszkalnej.
— Tata dzwonił wczoraj — powiedziała Anna ze smutnym uśmiechem. — Powiedział, że jestem szalona. Mogłam po prostu napisać artykuł na podstawie badań innych ludzi.
— A co mu odpowiedziałaś?
— Powiedziałam mu, że właśnie w tym tkwi problem — wszyscy piszą o cudzych historiach. Nikt nie chce przeżyć ich samemu.
Katia dopiła kawę i nagle zapytała:
— Powiedz, gdybyś mogła cofnąć czas… zmieniłabyś coś?
Anna przez chwilę się zastanawiała, patrząc na miasto w dole.
— Wiesz… prawdopodobnie tak. Powiedziałabym mu prawdę. Nie od razu, ale… na pewno przed ślubem.
Wadim pojawił się nagle — po prostu zadzwonił do drzwi ich wynajmowanego mieszkania o siódmej rano. Anna otworzyła drzwi, owinięta jedwabnym szlafrokiem Valentino — już się nie ukrywała — i zamarła. Nie przeprowadziła się jeszcze do swojego luksusowego apartamentu. Czekała na niego.
— Cześć — powiedział zachrypniętym głosem. — Mogę wejść?
\
Schudł i miał cienie pod oczami. Anna bez słowa odsunęła się, wpuszczając go do środka.
— Myślałem… — zaczął Wadim, nerwowo bawiąc się kluczami.
— Dwadzieścia trzy dni — przerwała mu Anna.
— Co?
— Myślałeś przez dwadzieścia trzy dni. Liczyłam.
Na jego twarzy pojawił się gorzki półuśmiech.
— To też część eksperymentu? Liczenie dni rozłąki?
— Nie — pokręciła głową. — To miłość.
Wadim usiadł na ich starej kanapie — tej, którą kupili w IKEA, chociaż Anna mogła sobie pozwolić na meble z litego palisandru.
— Wiesz, co zrozumiałem przez te dni? — zapytał, patrząc w podłogę. — Próbowałem przypomnieć sobie moment, w którym nie byłaś ze mną szczera. I nie potrafiłem.
Anna usiadła obok niego, zachowując niewielki dystans.
— Bo nigdy nie kłamałam w ważnych sprawach. Tylko w drobnych.
— Drobnych? — parsknął gorzko. — Nazywasz bycie dziedziczką wielomilionowej fortuny drobnostką?
— Tak! — wybuchnęła nagle. — Bo pieniądze to nie ja! To nawet nie moja zasługa. Po prostu urodziłam się w bogatej rodzinie. A ty pokochałeś mnie — prawdziwą mnie, tę, która śmieje się z twoich głupich żartów, tę, która uwielbia science fiction, tę, która…
— Tę, która przez dwa lata prowadziła dziennik, zapisując każde upokorzenie ze strony mojej rodziny — dokończył cicho.
**Rodzina**
Anna odwróciła się do okna, próbując zebrać myśli. Pierwsze promienie słońca przebijały się przez ledwo zasunięte zasłony — zasłony, które wybrali razem w tanim sklepie. Tanie, ale ukochane.
— Wiesz — zaczęła cicho, wciąż patrząc na budzące się miasto — kiedy miałam szesnaście lat, miałam najlepszą przyjaciółkę. Zwykłą dziewczynę z osiedla. Godzinami rozmawiałyśmy o wszystkim i o niczym, dzieliłyśmy się sekretami. A potem jej matka dowiedziała się, kim jestem…
Anna uśmiechnęła się gorzko.
— Tydzień później zaczęła dawać mi do zrozumienia, że chętnie pojechałaby ze mną do Europy na wakacje… po prostu dlatego, że mogłam sobie na to pozwolić.
Odwróciła się do Wadima, a w jej oczach błyszczały łzy.
— Nie chciałam, żeby nasza historia zaczęła się od pieniędzy. Chciałam mieć pewność, że ktoś pokocha mnie za mnie. Głupie, prawda?
Sposób, w jaki wspólnicy taty mu schlebiali, sposób, w jaki moi koledzy w Londynie dzielili się na „nas” i „ich” według wielkości konta bankowego… Chciałam udowodnić, że to naprawdę istnieje. Że to nie jest tylko wymysł.
— I udało ci się? — zapytał, a w jego głosie nie było już goryczy, tylko zmęczenie.
— Tak. Ale wiesz, co zrozumiałam? — Podeszła do niego. — Są rzeczy ważniejsze niż jakikolwiek eksperyment. Na przykład zaufanie.
Wadim wreszcie podniósł oczy.
— I co teraz?
— Teraz… — Anna wyciągnęła z torby gruby notes — swój dziennik badawczy. — Teraz chcę go spalić. Do diabła z nauką, do diabła z eksperymentami. Chcę po prostu być z tobą.
Długo patrzył na notes.
— A twoja książka?
— Napiszę nową. O tym, jak prawie straciłam najważniejszą rzecz, goniąc za naukową sławą.
Wadim wziął notes.
— Wiesz, ja też coś zrozumiałem przez te dni. Nie byłem zły przez pieniądze. Byłem zły, bo myślałem, że to wszystko było fasadą.
— Ale nie było — powiedziała Anna cicho.
— Wiem. Teraz już wiem. — Nagle się uśmiechnął. — A tak przy okazji, co z twoimi głupimi żartami?
Zaśmiała się przez łzy.
— No cóż, na przykład twój ulubiony o fizyku teoretycznym i kocie Schrödingera w barze…
— Który jest jednocześnie pijany i trzeźwy, dopóki barman nie sprawdzi jego dowodu! — dokończył Wadim i oboje śmiali się razem, tak jak na początku.
Godzinę później siedzieli w kuchni, pili kawę rozpuszczalną — choć Anna miała w torebce klucze do penthouse’u z profesjonalnym ekspresem do kawy — i rozmawiali o przyszłości.
— Więc zaczynamy od nowa? — zapytał Wadim.
— Tak. Ale tym razem bez sekretów. I wiesz co? Zostańmy tutaj, w tym mieszkaniu.
— Ale mogłabyś…
— Mogłabym — przytaknęła. — Ale nie chcę. To tutaj zaczęła się nasza historia. Kontynuujmy ją tutaj. Zrobię prawdziwy remont i pomieszkamy tu jeszcze co najmniej rok.
Wadim uśmiechnął się.
— A mama? Marina? Ciotka Zoja?
— Och, teraz już nie będą mogły mnie unikać — powiedziała Anna, mrużąc oczy z figlarnym błyskiem. — Będą przychodzić na rodzinne obiady i jeść najprostsze jedzenie. Żadnego wina za tysiące dolarów.
**Rodzina**
— Okrutne — zaśmiał się.
— Ale uczciwe.
Rozległ się dzwonek do drzwi — to była Marina, trzymająca ogromny tort i z winnym wyrazem twarzy.
— Aneczko, przemyślałam to… — zaczęła z przygotowaną przemową.
— Wejdź — przerwała jej Anna. — Chcesz kawy rozpuszczalnej?
Marina zamrugała, zdezorientowana, ale skinęła głową. A Wadim, obserwując to wszystko, zrozumiał: wszystko będzie dobrze. Bo prawdziwa miłość nie kryje się w drogim winie ani markowych ubraniach. Jest w kawie rozpuszczalnej, którą pijesz z bliskimi w małym wynajmowanym mieszkaniu.
I to nie był już eksperyment.
To było życie.